Veraset ve İntikal Vergisi Hesaplama

Mirastan ne kadar vergi çıkar?

Veraset ve intikal vergisi terekenin tamamı üzerinden bir kez değil, her mirasçının kendi payı üzerinden ayrı ayrı hesaplanır. Önce paya düşen istisna tutarı indirilir; kalan kısım matrahtır ve tarife bu matraha uygulanır.

2026 yılında evlatlıklar dâhil füruğ ve eşten her birine isabet eden miras hisselerinde istisna 2.907.136 TL'dir. Füruğ bulunmaması hâlinde eşe isabet eden miras hissesinde istisna 5.817.845 TL'ye çıkar. Karşılıksız — yani ivazsız — intikallerde istisna 66.935 TL'dir; yarışma ve çekilişler ile şans oyunlarında kazanılan ikramiyelerde de aynı tutar uygulanır.

Tarife dilimlidir

Vergi, matrahın tamamına tek bir oran uygulanarak bulunmaz. Tarife dilimlidir: yüksek oran yalnızca eşiği aşan kısma uygulanır.

Miras yoluyla intikallerde ilk 3.000.000 TL için %1, sonra gelen 7.000.000 TL için %3, sonra gelen 15.000.000 TL için %5, sonra gelen 30.000.000 TL için %7, matrahın 55.000.000 TL'yi aşan bölümü için %10 uygulanır.

Karşılıksız intikallerde aynı dilimler için sırasıyla %10, %15, %20, %25 ve %30 uygulanır. Aradaki fark büyüktür ve bir malı sağlığında bağışlamak ile miras bırakmak arasındaki vergi farkının kaynağı budur.

Bir istisna daha var: bir şahsa ana, baba, eş ve çocuklarından ivazsız mal intikali hâlinde vergi, karşılıksız intikallere ilişkin tarifedeki oranların yarısı uygulanarak hesaplanır. Bu indirim yalnızca bağışlara aittir; mirasa uygulanmaz.

Hesap adım adım

1. Size isabet eden pay bulunur. Terekenin tamamı değil, kendi hisseniz esastır.
2. Sıfatınıza göre istisna belirlenir. Füruğ ve eş için ayrı, füruğ yokken eş için ayrı tutar geçerlidir; diğer mirasçılar için miras istisnası yoktur.
3. Matrah bulunur. Paydan istisna düşülür; sonuç sıfır veya altındaysa vergi doğmaz.
4. Tarife dilim dilim uygulanır. Her dilim kendi oranıyla vergilendirilir.
5. Yakın akraba bağışında oranlar yarıya iner.

Beyanname ve ödeme takvimi

Beyanname, ölüm Türkiye'de gerçekleşmiş ve mükellefler Türkiye'de bulunuyorsa ölüm tarihini takip eden 4 ay içinde verilir. Mükellefler yabancı bir memlekette bulunuyorsa süre 6 aydır. Karşılıksız intikallerde ise malların hukuken iktisap edildiği tarihi izleyen bir ay içinde beyanname verilir.

Vergi, tahakkukundan itibaren 3 yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödenir. Bu, mirasın en çok rahatlatan yanıdır: vergi peşin istenmez, altı takside yayılır.

Taşınmazlarda ayrı bir kural işler. İntikal eden gayrimenkulün tescili verginin tahakkuku beklenmeksizin yapılır; ancak o taşınmaza isabet eden vergi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağ yapılamaz. Tapu memurları vergi dairesinden alınmış ilişik kesme belgesi olmadan işlem yapamaz.

Tutarınız neden farklı çıkabilir?

• İstisna kişi başınadır. Üç çocuğa kalan bir mirasta istisna üç kez uygulanır; toplam tereke üzerinden bir kez değil.
• Değerleme. Taşınmazlarda emlak vergisi değeri, menkullerde rayiç değer esas alınır; beyan ettiğiniz değer tartışmaya açıktır.
• Borçlar ve masraflar. Murise ait borçlar ile cenaze giderleri matrahtan indirilebilir.
• İstisna ve dilimler her yıl değişir. Tutarlar yeniden değerleme oranıyla artırılır; oranlar ise kanunda yazılıdır ve uzun süredir sabittir.

Sık sorulan sorular

İstisna terekenin tamamına mı, benim payıma mı uygulanır? Sizin payınıza. Her mirasçı kendi hissesi için istisnadan ayrı ayrı yararlanır, bu yüzden mirasçı sayısı arttıkça toplam vergi yükü düşer.

Bağış mı yapsam, miras mı bıraksam? Vergi açısından miras belirgin biçimde ucuzdur: miras tarifesi %1 ile %10 arasındayken karşılıksız intikal tarifesi %10 ile %30 arasındadır. Ana, baba, eş ve çocuklara yapılan bağışlarda ise oranlar yarıya iner.

Vergiyi bir defada ödemek zorunda mıyım? Hayır. Vergi 3 yılda, her yıl mayıs ve kasım aylarında iki eşit taksitte ödenir.

Payım istisnanın altında kalıyorsa beyanname vermeyecek miyim? Vergi doğmasa da beyan yükümlülüğü ayrıca değerlendirilir. Kendi durumunuz ve güncel tutarlar için gib.gov.tr'ye veya bağlı olduğunuz vergi dairesine başvurun.