Doğum İzni ve Ödeneği Hesaplama

Doğum izni kaç hafta?

İş Kanunu, kadın işçinin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra on altı hafta olmak üzere toplam 24 hafta çalıştırılmamasını esas alır. Çoğul gebelikte doğum öncesi süreye iki hafta eklenir ve toplam 26 haftaya çıkar.

Bu, çoğu yerde hâlâ yazıldığı gibi sekiz artı sekiz hafta değildir. Analık izni süresi kanunda açıkça yirmi dört hafta olarak yazılıdır ve aynı süre, ödeneği düzenleyen sosyal güvenlik mevzuatında da doğum öncesi sekiz, doğum sonrası on altı hafta olarak tekrarlanır.

Doğum öncesi çalışmak süreyi kısaltır mı?

Kısaltmaz — kaydırır. Sağlık durumu uygunsa ve doktor onay verirse, kadın işçi doğuma iki hafta kalıncaya kadar çalışmaya devam edebilir. Bu durumda doğum öncesinde çalışılan süreler doğum sonrası süreye eklenir. Toplam izin hakkı değişmez; yalnızca dağılımı değişir.

Aynı mantık erken doğumda da işler: doğumdan önce kullanılamayan süreler doğum sonrasına aktarılır. Hesaplayıcı bu aktarımı otomatik yapar ve toplamın sabit kaldığını dökümde gösterir.

Ödenek nasıl hesaplanıyor?

İzin süresince ücreti işveren değil SGK öder; bu ödemeye geçici iş göremezlik ödeneği denir.

1. Prim şartı aranır. Doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olmalıdır.
2. Günlük kazanç bulunur. Son 12 aydaki prime esas kazançlar toplamı, bu kazançlara esas prim ödeme gün sayısına bölünür.
3. Sınırlar uygulanır. Günlük kazanç, günlük prime esas kazanç alt sınırı olan 1.101 TL ile üst sınırı olan 9.909 TL arasına çekilir.
4. Düşük prim kuralı işler. Önceki bir yıl içinde 180 günden az prim bildirilmişse, günlük kazanç alt sınırın iki katını geçemez.
5. Oran uygulanır. Ödenek, ayakta tedavide günlük kazancın üçte ikisi, yatarak tedavide yarısıdır.

Süt izni ve yarım çalışma ödeneği

Analık izni bittiğinde haklar bitmez. Bir yaşından küçük çocuğunu emziren kadın işçiye günde toplam 1.5 saat süt izni verilir; bu süreyi hangi saatlerde ve kaça bölerek kullanacağını işçi kendisi belirler ve süre günlük çalışma süresinden sayılır.

Ayrıca doğum sonrası analık izninin bitiminden itibaren, haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin kullanılabilir: birinci doğumda 60 gün, ikinci doğumda 120 gün, sonraki doğumlarda 180 gün. Çoğul doğumda bu sürelere 30 gün eklenir, çocuğun engelli doğması hâlinde süre 360 gün olarak uygulanır. Bu süre boyunca ödenen yarım çalışma ödeneğinin günlük tutarı, kişinin ücreti ne olursa olsun günlük brüt asgari ücret kadardır ve bunun için son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi bildirilmiş olması aranır. Başvuru, analık izninin bittiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılır.

İsteyen işçi, izin süresinin tamamlanmasının ardından ayrıca 6 aya kadar ücretsiz izin kullanabilir. Bu süre yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz.

Sizin tutarınız neden farklı çıkabilir?

• Prime esas kazanç, brüt ücret değildir. Üst sınırla sınırlıdır, dolayısıyla yüksek maaşlarda ödenek maaşın üçte ikisinden az kalır.
• Son bir yılda eksik gün. Ücretsiz izin, raporlu günler ve işe yeni giriş ortalamayı düşürür.
• İşveren farkı tamamlayabilir. Bazı iş yerleri ödenek ile ücret arasındaki farkı öder; bu bir kanuni zorunluluk değildir.
• Ödenek brüttür. Elinize geçen tutar, ödeme yapılırken uygulanan kesintilerden sonra bulunur.

Sık sorulan sorular

Doğum iznim toplam kaç hafta? Tekil gebelikte 24 hafta, çoğul gebelikte 26 hafta. Doğumdan önce çalışsanız da toplam değişmez; çalıştığınız süre doğum sonrasına eklenir.

Ödeneği işveren mi yoksa SGK mı ödüyor? SGK öder. İşveren isterse ödenek ile ücretiniz arasındaki farkı tamamlayabilir, ancak buna mecbur değildir.

Süt iznini toplu kullanabilir miyim? Süreyi hangi saatlerde ve kaça bölerek kullanacağınızı siz belirlersiniz ve bu süre günlük çalışma süresinden sayılır. Uygulamada işverenle anlaşarak günün başında veya sonunda toplu kullanmak yaygındır.

Yarım çalışma ödeneğine hak kazanamazsam izin hakkım da gider mi? Hayır. Ücretsiz izin hakkı İş Kanunu'ndan doğar; ödenek ise ayrı bir prim şartına bağlıdır. Prim şartını tutturamazsanız izni ücretsiz kullanırsınız. Ayrıntılar için sgk.gov.tr ve iskur.gov.tr.